การเริ่มเรียนภาษาต่างประเทศภาษาใหม่ไม่ใช่เรื่องง่าย ยิ่งมาเริ่มเรียนตอนอายุเยอะแล้ว ไม่ว่าจะ ยี่สิบขึ้นไป สามสิบขึ้นไป หรือมากกว่านั้น ย่อมมีความท้าทายมากกว่าการเริ่มเรียนภาษาต่างประเทศภาษาใหม่ตั้งแต่ยังเป็นวัยรุ่น ๆ อย่างแน่นอน จริง ๆ แล้วนะคะ การเริ่มเรียนภาษาไม่ว่าจะเริ่มตอนอายุยังน้อย หรือ ตอนอายุมากแล้วเราสามารถพัฒนาทักษะไปได้ตามที่เราต้องการ ขอเพียงแต่ให้เรารู้จักตัวเองและมีจุดมุ่งหมายที่แน่ชัด เท่านั้นก็ถือเป็นจุดเริ่มต้นที่ดี 

เริ่มต้นดีมีชัยไปกว่าครึ่ง ยังคงใช้ได้เสมอ แต่ปัญหาส่วนใหญ่ที่เจอคือ การเริ่มต้น นี่แหละค่ะ ที่มันท้าทาย เริ่มไม่ถูกต้องทำยังไง ลองอ่านบทความนี้ดูนะคะ 

วันนี้จะมาแนะนำว่าการเริ่มเรียนภาษาดัตช์เราเริ่มตรงไหนดีและไปตรงไหนต่อ อันนี้เอามาจากประสบการณ์ตัวเองส่วนหนึ่ง จากที่ได้พูดคุยจากเพื่อน ๆ ส่วนหนึ่ง และจากที่ค้นหาเพิ่มเติมอีกส่วนหนึ่ง 

คำเตือน อย่าเชื่อทั้งหมดที่เราบอก คุณจงลองทำเอง และบอกเราว่าสิ่งเหล่านี้มันใช้ประโยชน์และมีผลลัพธ์ทางบวกแก่คุณหรือไม่นะคะ แต่หวังว่าจะได้ประโยชน์บ้างไม่มากก็น้อย หรือใครมีวิธีอื่น ๆ ที่แตกต่างไปละอยากแบ่งปันก็สามารถทำได้นะคะ 

เอาล่ะค่ะ เริ่มเลย 

ทิปส์! การหาโรงเรียนสำหรับเรียนคอร์ส Inburgering สามารถสอบถาม gemeente ได้ค่ะ ส่วนหนังสือสำหรับเรียนเองขึ้นอยู่กับเราว่า เราชอบแบบไหน ทฤษฎีจ๋า หรือแบบฝึกหัดเยอะ ๆ แล้วแต่วิธีการเรียนของตัวเองเลยค่ะ หรือจะปรึกษาทาง Ulearn365 เพื่อดูคอร์สการเรียนที่ตัวเองอยากเรียนก็ได้นะคะ

นี่เป็นคำแนะนำสำหรับการเริ่มต้นเรียนภาษาดัตช์ ในสังคมใหม่ที่เราย้ายมากันนะคะ ซึ่งเป็นสิ่งที่เราและคนใกล้ตัวทำ ไม่ได้หมายความว่าหากคุณทำแตกต่างจะผิดนะคะ เราสามารถเริ่มต้นแตกต่างกันได้ค่ะ จะเห็นว่าการเริ่มต้นที่แนะนำในบทความนี้ยังไม่ได้ต้องทำอะไรกับหนังสือเลย มันคือการเตรียมตัวและเปิดใจเพื่อรับข้อมูลใหม่เข้ามา ในบทความหน้าเราจะมาต่อจากตรงนี้ จะมีคำแนะนำในการเรียนแบบไหน ไว้ติดตามกันนะคะ 

ครูเม

by ครู Maple

เมื่อย้ายมาบ้านเมืองใหม่ เราต้องปรับตัวให้เข้ากับความแตกต่างไม่ว่าจะด้านอากาศ สภาพภูมิประเทศ อาหาร การใช้ชีวิตประจำวัน และการทักทายก็เป็นส่วนหนึ่งในนั้นที่มีความแตกต่างจากวัฒนธรรมไทยของเราโดยสิ้นเชิง บ้านเราทักทายด้วยการไหว้ ไม่มีการประชิดตัว เว้นระยะห่าง (เหมาะกับยุคโควิดมากค่ะ) แต่บ้านดัตช์ทักทายหรือแสดงความยินดีด้วยการจูบแก้มสามครั้ง คิดว่าบางคนอาจตกกะใจกันบ้างนะคะตอนมาแรก ๆ  

คิดแล้วก็คิดอีก ขี้สงสัย ว่าทำไมนะทำไมมันถึงมีวัฒนธรรมการทักทายแบบนี้ 

การจูบสามครั้งนี้หรือที่มีชื่อเรียกว่า Brabantse-drieklapper มาจากไหน ใครรู้บ้าง วันนี้ลองหาข้อมูลมาให้อ่านกันค่ะ 

ตามเดิมแล้วนั้น คนดัตช์ไม่ได้ทักทายกันแบบนี้ตั้งแต่แรกเริ่มค่ะ ซึ่งเขารับวัฒนธรรมแบบนี้เข้ามาทีหลัง โดยว่ากันว่ามีสองที่มา บ้างก็ว่ามาจากอเมริกา โดยวัยรุ่นทักทายกันแบบอเมริกันเพื่อให้เห็นว่ามีความป๊อปปูล่าในหมู่เพื่อน ๆ  บ้างก็ว่ามาจากฝั่งฝรั่งเศสบ้างซึ่งเป็นที่รู้ ๆ กันว่ามีการทักทายแบบนี้โดยทั่วไป แต่แตกต่างตามแคว้น บางแคว้นจูบแก้มสองครั้ง บ้างสาม บ้างสี่ แต่คิดว่าทฤษฎีอย่างหลังน่าจะมีความเป็นไปได้มากกว่าทฤษฎีที่บอกว่ามีที่มาจากทางอเมริกา หนึ่งเพราะเนเธอร์แลนด์เคยเป็นส่วนหนึ่งของจักรวรรดินโปเลียนของฝรั่งเศสมาก่อน โดยขณะนั้นก็ได้รับอิทธิพลที่ยังส่งผลมายังปัจจุบันมากอยู่ และสองคือวัฒนธรรมของบ้านใกล้เรือนเคียงน่าจะเดินทางเปลี่ยนผ่าน ส่งต่อกันได้ง่ายกว่าค่ะ อย่างที่เมือง Lille ทางตอนเหนือของฝรั่งเศสก็ทักทายกันสามครั้งเหมือนที่เนเธอร์แลนด์  

จากข้อมูลเว็บไซต์ https://nieuwsredactie.fhj.nl/    บอกไว้ว่า เป็นไปได้ว่าวัฒนธรรมการทักทายแบบนี้ ได้รับมาจากฝั่งชนบทของฝรั่งเศสในช่วงปี 70 ซึ่งเริ่มจากทางใต้ของประเทศก่อน เลยได้ชื่ออีกชื่อว่า  Brabantse-drieklapper โดยกลุ่มชนที่เป็นตัวอย่างการใช้ชีวิตในสังคมเริ่มทักทายกันแบบนี้ (เดาว่าน่าจะกลุ่มอีลิท) อีกทฤษฎีหนึ่งที่อาจารย์ Dolph Kohnstamn กล่าวไว้คือบอกว่าอาจมีที่มาจากความเชื่อทางคริสตศาสนาก็เป็นได้ โดยการจูบแก้มสามครั้งนั้นสื่อถึง พระบิดา พระบุตร และพระจิตร 

แต่ทั้งนี้ทั้งนั้นอาจารย์ Kohnstamn ก็สรุปไว้นะคะว่า จะหาที่มาว่ามาจากไหนคงจะเป็นไปได้ยาก เพราะวัฒนธรรมเหล่านี้ก็เหมือนกับภาษาที่มีการพัดผ่าน ปรับเปลี่ยน ตกทอดกันมาแต่ไหนแต่ไร และการบอกเรื่องราวจากสมัยก่อนก็ผ่านจากปากมาส่วนใหญ่ จึงไม่มีหลักฐานบ่งบอกแน่ชัด

ถามว่าเป็นสิ่งที่ทำกันโดยทั่วไปแต่ชาวดัตช์เองเขาบอกว่า อึ๊ย ไม่เอาดีกว่า สามจูบเยอะไปนะ ขอแค่จูบเดียวพอแล้วค่ะ “Ik vind één kus genoeg. Drie kussen vind ik veel te veel, heel vervelend en erg onhandig.” แล้วคุณละคะ คิดว่าการทักทายหรือแสดงความยินดีโดยการจูบแก้มสามครั้งมันมากเกินไปหรือเปล่า ? 

คอร์สเรียนแนะนำ

1️⃣  ALL DUTCH ARE TALL

คนดัตช์ได้ชื่อว่า สูงที่สุดในโลก โดยความสูงเฉลี่ยของผู้ชายคือ 184 cm และผู้หญิงอยุ่ที่ 170 cm  ไม่ต้องแปลกใจ ถ้าเข้าห้องน้ำบ้านไหน แล้วจะเห็นกระจกส่องหน้า ถูกติดอยุ่สูงกว่าระดับสายตาของเรา ก็ความสูงเฉลี่ยคนไทยกับดัตช์ ช่างเทียบกันไม่ได้เอาเสียเลย

2️⃣ DUTCH ARE FRUGALITY

คงเคยได้ยิน วลีภาษาอังกฤษ  Going Dutch ซึ่งอาจจะมีที่มาจาก “การต่างคนต่างจ่าย” เป็นเรื่องปกติ ในเนเธอร์แลนด์ เพราะคนดัตช์มีความตระหนี่ ประหยัด เรียนรู้การวางแผนใช้เงินได้อย่างคุ้มค่ากันตั้งแต่เด็กๆ  มันคือ มารยาททางสังคมปกติของคนดัตช์ ไม่ใช่ขี้เหนียวอย่างที่ใครๆเค้ากล่าวหากัน

3️⃣ DUTCH ARE DIRECT

คนดัตช์ถูกกล่าวหาว่า “หยาบกระด้าง” เพราะการพูดตรงไปตรงมา ไม่มีอ้อมค้อม ไม่แอบแฝง คิดอย่างไรก็จะพูดอย่างนั้น จนบางทีเมื่อเราได้ยินแล้ว อาจจะแทบตกจากเก้าอี้ ที่นั่งกันเลยทีเดียว เพราะเราคนไทยคุ้นชินกับการรักษาน้ำใจ รักษาหน้าคนที่เราคุยด้วย แต่อย่าได้หวังจะได้ยินจากคนดัตช์ การตรงๆแบบนี้ ทำให้รู้ถึงความจริงใจของคนชาตินี้

อ่านแล้ว มีความเหมือนกับคนที่บ้านหรือคนรู้จักกันบ้างไหม หรือ อยากจะเล่าวิถีดัตช์เด็ดๆ ที่มากกว่านี้ ลองคอมเมนต์มากันเลยคร้าา😄

ย้อนกลับไปเมื่อปี 2018 แนนพยายามที่จะเรียนภาษาดัตช์ระดับ B2 ด้วยตัวเอง แต่ไม่สำเร็จ จึงตัดสินใจสมัครเรียนที่โรงเรียนแถวบ้าน แต่สาขาโรงเรียนในเมืองที่อยู่กลับไม่มีคอร์ส B2 เขาจึงแนะนำให้แนนไปเรียนที่สาขาในเมืองข้าง ๆ ซึ่งต้องนั่งรถบัส 25 นาที และเดินขึ้นเนินอีก 15 นาที 

คอร์สนี้สอนด้วยหลักสูตร TaalSterk B2 ซึ่งหลาย ๆ คนคงรู้ดีว่าเป็นหลักสูตรที่เรียนจบช้ามาก แต่ละเอียดดีมาก ซึ่งก็เป็นไปตามนั้นค่ะ คุณครูประจำคอร์สสอนดีมาก แต่หลังจากผ่านไป 30 ชั่วโมง เราก็เพิ่งจะจบกันแค่บทที่ 2 จากทั้งหมด 8 บท แนนไปต่อไม่ไหวค่ะ ทั้งจ่ายต่อไม่ไหว และเดินทางหลังเลิกงานไม่ไหว 

แต่ถึงแม้จะเรียนไม่จบคอร์ส(จบเล่ม) แนนก็ได้ของแถมเป็นประสบการณ์ช่วยสอนในโรงเรียนเดียวกันนี้ค่ะ

เรื่องมีอยู่ว่า ครั้งหนึ่ง ครูประจำคอร์ส B2 มาสอนไม่ได้ เขาเลยให้ครูประจำคอร์ส A2 มาสอนแทน ซึ่งครูคนนี้สอนประจำอยู่ที่สาขาในเมืองที่แนนอาศัยอยู่ ในวันที่เขามาสอน เราได้พูดคุยกันช่วงพักเบรคและครูเขาก็เปรยขึ้นมาว่ามีนักเรียนไทยเพิ่งมาใหม่คนนึง กำลังมีปัญหา เพราะว่าเขามาใหม่ และแฟนของเขาดันทุรังให้เข้าเรียนคอร์ส A2 เลย เพราะไม่อยากเสียงเงินเพิ่มในการเริ่มเรียนจาก 0 นั่นทำให้เขาต้องไปเจอกับนักเรียนผู้อพยพที่เรียนกับโรงเรียนนี้มาตั้งแต่ 0 และกลายเป็นว่าเขาตามเพื่อนไม่ทัน แต่ก็ทนเรียนไปแบบเงียบ ๆ 

แนนเลยได้โอกาสขออาสาไปช่วยประกบตัวสอนพี่คนไทยคนนั้น และครูเขาก็ตอบตกลงด้วยความยินดีอย่างมาก

ในห้องเรียน A2 ณ ตอนนั้น มีนักเรียนประมาณ 7-8 คน ครูประจำคอร์สใช้หลักสูตร TaalCompleet A2 ในการสอน โดยในแต่ละวัน เขาจะแบ่งการเรียนเป็น 2 ช่วง ช่วงแรกคือเรียนในหนังสือเล่มหลัก A2 หรือเล่ม Welkom in Nederland แล้วหลังพักเบรคก็จะแบ่งกลุ่มทำกิจกรรม เช่น เล่นเกมทายศัพท์ ฝึกพูดตอบคำถาม หรือไม่ก็ให้ฝึกทักษะแยกรายบุคคุล นั่นคือ ครูจะดูพัฒนาการของแต่ละคน แล้วจัดโปรแกรมให้ว่า วันนี้คนนี้ต้องฝึกทำข้อสอบอ่าน หรือคนนั้นต้องฝึกทำข้อสอบฟัง เป็นต้น

หน้าที่หลักของแนนในช่วงแรกคือ ประกบตัวพี่คนไทยคนนั้น อธิบายเพิ่มเป็นภาษาไทยในส่วนที่เขาฟังครูไม่ออก และแยกตัวออกไปฝึกเพิ่มเรื่องการออกเสียง ก่อนอื่นขอบอกก่อนว่า พี่คนไทยคนนั้นมีความขยันมาก และมีกำลังใจในการเรียนสูง ถึงแม้ว่าจะตามไม่ทันเพื่อนในห้อง แต่เขาไม่เคยท้อค่ะ เขามีหนังสือ มีครูคอยชี้แนะ มีโปรแกรมการเรียนที่วางแผนไว้ให้ เขารู้ว่าตัวเองจะรู้เพิ่มขึ้นในทุก ๆ วันที่เขามาเรียน 

กลับมาที่งานช่วยสอนนะคะ เมื่อผ่านไปได้สองครั้ง ครูประจำคอร์สก็มอบหมายงานให้แนนเพิ่ม โดยจัดนักเรียนครึ่งห้องมาให้แนนรับผิดชอบนำกิจกรรมเรียนคำศัพท์ ก็คือพอแบ่งนักเรียนออกเป็นกลุ่มที่เล็กลง ทุกคนก็จะได้รับความใส่ใจและได้โอกาสในการฝึกและเรียนรู้เพิ่มมาขึ้น แต่ก็ไม่ใช่ว่าแนนต้องด้นสดเองหรอกนะคะ เพราะครูเขาจะมีแนวทางการสอนและเอกสารประกอบมาให้ และจะบรีฟงานก่อนว่าควรทำยังไง พูดยังไง

การช่วยสอนเป็นประสบการณ์ที่สนุกและได้ความรู้มากค่ะ แต่ที่แนนชอบที่สุดคือการได้พูดคุยกับครูประจำคอร์สแบบเปิดอก

ทุกครั้งที่แนนไปช่วยสอน แนนจะหาโอกาสเข้าไปคุยกับครูเพื่ออัพเดทพัฒนาการของพี่คนไทยคนนั้น บอกสิ่งที่เขาต้องการให้ครูรู้ และครูก็จะบอกแนนว่าควรช่วยเหลือยังไง นอกจากนี้ เรายังได้คุยกันเกี่ยวกับปัญหาหลักของคนที่เพิ่งย้ายมาใหม่ด้วย นั่นคือ ความเข้าใจผิดที่ว่า การสอบผ่านจากประเทศตัวเองตอนขอวีซ่า มีค่าเท่ากับได้ภาษาระดับ A1 แล้ว ซึ่งครูดัตช์คนนี้พูดกับแนนเองเลยว่า เขาเจอมาหลายคน ทางโรงเรียนเจอปัญหานี้จากนักเรียนหลาย ๆ ประเทศ ที่พอย้ายมาถึง ก็มาสมัครและแสดงเจตจำนงเลยว่าอยากลงเรียนคอร์ส A2 ต่อเลย (บางคน โรงเรียนปฏิเสธไม่ได้ เพราะอาจจะทำข้อสอบวัดระดับผ่าน และข้อสอบก็อาจจะง่ายเกินไป) 

ผลที่ตามมาก็คือ นักเรียนหลายคนไปต่อไม่ไหว เรียนด้วยเล่ม A2 ไม่ไหว และสุดท้ายก็ต้องย้ายไปเรียนกับกลุ่มเริ่มต้น ที่เรียนด้วยเล่ม A1 และทางโรงเรียนก็กำลังพิจารณากรณีของพี่คนไทยคนนั้นอยู่เหมือนกัน เพราะปัญหาไม่ได้อยู่ที่นักเรียนอย่างเดียว แต่การที่ในชั้นเรียนมีนักเรียนที่่ระดับความรู้แตกต่างกันเกินไป ครูที่สอนอยู่จะสังเกตได้และรู้สึกลำบากใจอย่างมาก ครูที่แนนไปช่วยสอนบอกกับแนนเองเลยว่า เขาลำบากใจมากที่ไม่สามารถให้ความใส่ใจกับพี่คนไทยคนนั้นได้อย่างเพียงพอ แต่นั่นก็เป็นเพราะงานหลักของเขาคือสอนระดับ A2 ให้คนที่มีพื้นฐานระดับ A1 แน่นมาแล้ว และกำลังเตรียมพร้อมไปสอบ inburgering ไม่ใช่ต้องมาสอนย้ำเรื่องเบสิคของระดับ A1 ซึ่งแนนก็เข้าใจเป็นอย่างดี เพราะจากประสบการณ์ส่วนตัวที่เริ่มต้นหัดสอนดัตช์ออนไลน์ให้คนไทย แนนก็พบว่ามีนักเรียนหลายคนที่เรียนแบบก้าวกระโดดก่อนจะมาเจอแนน และแทนที่เราจะได้เรียนกันตามเป้าหมาย เช่น A2 หรือเตรียมสอบ ก็กลายเป็นว่า เราต้องมาช่วยกันหาอุดรอยรั่วความรู้ที่เขาไม่ได้เรียนหรือไม่ได้ใส่ใจตั้งแต่ตอนต้น ทำให้เสียเวลา เสียเงิน เสียพลังงาน และกำลังใจกันทั้งสองฝ่าย 

แนนไปช่วยสอนอยู่ประมาณ 2 เดือนค่ะ ก็ขอหยุด เพราะแนนเองก็เริ่มต้นสอนเองที่บ้าน และกรณีของพี่คนไทยคนนั้นมีแนวโน้มที่ดีขึ้น เพราะท้ายที่สุดแล้ว พี่เขาก็จัดตารางงานประจำของตัวเองได้ลงตัวและตัดสินใจย้ายไปเรียนกลุ่ม A1 ค่ะเรียกว่าจบแบบ happy ending

สิ่งที่แนนเขียนนี้ ไม่ได้มีเจตนาที่จะโน้มน้าวให้ทุกคนที่ย้ายมาใหม่ “ต้อง” ไปลงเรียนคอร์ส 0-A1 ทุกคน เพราะแนนเข้าใจดีว่า หลายคนที่มีพื้นฐานการเรียนภาษาที่สองมาก่อน จะสามารถลุยเรียนภาษาดัตช์ด้วยตัวเองได้ หรือสามารถเริ่มเรียนระดับ A2 ที่โรงเรียนได้แบบไร้ปัญหา แต่แนนแค่อยากให้ทุกคนพิจารณาปรับทัศนคติใหม่ ว่าการเรียนการสอบจากเมืองไทย (และหลาย ๆ ประเทศ อ้างอิงจากคำพูดของคุณคนนั้น) ไม่ได้เทียบเท่ากับภาษาดัตช์ระดับ A1 ค่ะ ดังนั้น การที่คุณย้ายมาถึงแล้วลงเรียน A2 หรือซื้อหนังสือ A2 มาอ่านเลย อาจทำให้เกิดช่องว่างหรือรอยโหว่ทางความรู้ได้ ซึ่งจะกลายมาเป็นปัญหาในภายหลัง เมื่อคุณเรียนระดับสูงขึ้นไป เพราะแนนกล้ายืนยันเลยว่า ถ้าพื้นฐาน A1 A2 คุณไม่แน่น การเรียน B1 ก็จะกลายเป็นความท้าทายที่ดูจะเกินความสามารถของคุณค่ะ คุณอาจจะเรียนได้ แต่ก็จะใช้เวลาและความพยายามมากเกินความจำเป็นแน่นอน

สำหรับใครที่เพิ่งย้ายมาใหม่ และไม่แน่ใจว่าตัวเองมีความรู้ระดับไหนแล้ว แนนแนะนำให้ลองเข้าไปทำแบบทดสอบวัดระดับ A1/A2 ของหลักสูตร TaalCompleet ดูนะคะ ตัวแนนเองใช้หลักสูตรนี้ในการสอนแบบตัวต่อตัวด้วย และคิดว่าเป็นหนึ่งในหลักสูตรที่ดีที่สุดในท้องตลาดตอนนี้ค่ะ

ลิงก์สำหรับเข้าไปทำข้อสอบวัดระดับ >>> https://kleurrijker.nl/toets/instaptoets/story_html5.html
(ข้อสอบเยอะ ใช้เวลานาน มีจับเวลาทำ ซื่อสัตย์กับตัวเองอย่าเปิดพจนานุกรมนะคะ)

แนนหวังว่าบทความนี้จะช่วยให้หลาย ๆ คนมองคอร์สเรียน 0-A1 ในมุมที่ต่างออกไปนะคะ และขอให้กำลังใจคนที่เพิ่งย้ายมา ได้มีแรงที่จะทุ่มเทเวลาและความพยายามในการเรียนรู้พื้นฐานให้ดีตั้งแต่เริ่มต้นค่ะ

เก็บตกการเรียน-การสอนในคอร์สภาษาดัตช์ตามโรงเรียน

• นักเรียนจากทวีปที่เราก็รู้ว่าทวีปไหน จะชอบคุยกันในห้องด้วยภาษาตัวเองและเสียงจะค่อนข้างดังมากค่ะ บางคนก็มีมารยาทแต่บางคนก็ไม่ค่อยสนใจเท่าไหร่

• นักเรียนจากทวีปเดียวกันนี้ จะมีความสามารถในการพูดได้เร็วและคล่องแคล่วมาก แต่ถ้าถามแนน แนนฟังไม่ค่อยออกค่ะ เขาพูดไวแต่ออกเสียงไม่ชัด และแกรมม่ามาบ้างไม่มาบ้างค่ะ ถ้าใครเจอแบบนี้ในชั้นเรียนตัวเอง ก็อย่าเสียกำลังใจนะคะ ถ้าแนวทางของเราคือการพูดช้าชัดและมีแกรมม่า ก็ตั้งใจเรียนของเราไปค่ะ คนเรามีบุคลิกไม่เหมือนกัน อย่าเปรียบเทียบกับคนอื่นจนเราไม่กล้าเป็นตัวของตัวอง

• ในช่วงหน้าร้อน นักเรียนจากตะวันออกกลางและแอฟริกาใต้ จะมีกลิ่นตัวที่เฉพาะตัวมาก ๆ ค่ะ ขอเตือนให้เตรียมยาดมไปด้วย เพราะแนนกับพี่คนไทยคนนั้นต้องคอยดมยาไปเรียนไปค่ะ เรียกได้ว่า พอช่วยสอน 1 ชั่วโมงครึ่งเสร็จ กลับถึงบ้านแล้วไมเกรนถามหาเลยค่ะ มันเหม็นจนปวดหัวจี๊ดเลยจริง ๆ

ไว้เจอกันใหม่ในบทความหน้านะคะ
Chutima Stel